Mouwbanden

Fragment 6

De achterkant

De achterkant van het borduurwerk

De voorkant van dit Chinese borduurwerk toont de voorstelling zoals zij bedoeld was om gezien te worden. De achterkant geeft een  inkijk in het werkproces van de Qing-borduurder. Niet alleen zijn de borduurdraden en hun afwerking zichtbaar, maar ook de zijden ondergrond, resten van papieren verstevigingen en sporen van het oorspronkelijke kledingstuk. Samen laten zij zien met hoeveel vakmanschap dit borduurwerk is vervaardigd.

De zijden ondergrond

Het borduurwerk is aangebracht op een fijn geweven zijden stof. De gladde, dicht geweven ondergrond bood een stabiele basis voor de uiterst fijne borduursteken en liet de glans van de zijde optimaal uitkomen. Op verschillende plaatsen zijn nog stikgaatjes, naden en vouwlijnen zichtbaar.

Aan één zijde is bovendien de oorspronkelijke geweven zelfkant van de stof bewaard gebleven. Deze afgewerkte rand rafelt niet en laat zien dat dit fragment zich dicht bij de oorspronkelijke stofrand van het kledingstuk bevond. De regelmatige weving en de zorgvuldig uitgevoerde zelfkant passen bij een zijden weefsel van hoge kwaliteit.

De zijden borduurdraden

De achterkant laat zien hoe zorgvuldig de borduurster of borduurder de richting van iedere steek heeft gekozen. Vrijwel alle motieven zijn uitgevoerd met zeer fijne zijden draden. Bij de satijnsteken liggen de draden in lange, vrijwel parallelle banen, waarbij de steekrichting steeds is aangepast aan de vorm van het motief.

Op de achterzijde van de blauwe kleding, de bladeren, de orchidee en de vleugels van de Fènghuáng is dit bijzonder goed zichtbaar. Hier wordt duidelijk hoe met relatief eenvoudige steken een grote levendigheid en diepte werd bereikt.

Papieren versteviging

Op meerdere plaatsen zijn resten van dun papier bewaard gebleven. Dit papier diende waarschijnlijk als tijdelijke versteviging tijdens het borduren. Het ondersteunde de fijne zijden stof en voorkwam dat deze tijdens het dicht borduren ging trekken of vervormen.

Op sommige plaatsen is het papier na voltooiing grotendeels verwijderd, terwijl elders nog duidelijke resten zichtbaar zijn. D

Afhechten van de borduurdraden

De achterzijde laat ook zien hoe zorgvuldig de borduurdraden zijn afgewerkt. Losse draden zijn zoveel mogelijk vermeden. In plaats daarvan zijn de uiteinden netjes vastgelegd en zijn de verbindingen tussen aangrenzende motieven kort gehouden. Hierdoor bleef het borduurwerk stevig en werd de kans verkleind dat draden tijdens het dragen of reinigen zouden losraken of blijven haken.

De achterzijde laat bovendien zien dat de borduurder zeer economisch met de kostbare zijden draad omging. De draden volgen vrijwel steeds de kortste route tussen aangrenzende onderdelen van de voorstelling.

Verkleuring door ouderdom

Opvallend is dat de kleuren van dit borduurwerk uitzonderlijk goed bewaard zijn gebleven. Toch laat de achterzijde op enkele plaatsen nog oorspronkelijke kleurnuances zien, die aan de voorzijde vrijwel zijn verdwenen. Dat is mooi zichtbaar bij het losse fragment met de lelie. Aan de voorkant lijkt het binnenste bloemblad tegenwoordig vrijwel crèmekleurig, terwijl op de achterkant nog duidelijk een zachte roze tint zichtbaar is. Ook bij de pioenen op het losse fragment met de vrouw zijn de oorspronkelijke kleuren aan de achterzijde beter bewaard gebleven. De voorstelling als geheel zal daardoor oorspronkelijk iets levendiger van kleur zijn geweest dan zij nu oogt.