Spaanse ‘Arista’ siertegel (azulejo), Toledo, 16e eeuw

(L 17,5 cm, B 11,3 cm, H 1,5 cm)

Deze tegel is vervaardigd met de arista-techniek (ook wel cuenca, Spaans voor ‘bakje’), waarbij het patroon met een mal in de nog vochtige klei werd gedrukt. Hierdoor ontstonden opstaande randjes in reliëf. Deze randjes vormden fysieke barrières, zodat de verschillende glazuren (loodglazuur en wit tinglazuur) tijdens het bakken niet in elkaar overliepen.

Deze techniek ontwikkelde zich in de late middeleeuwen op het Iberisch schiereiland en kan worden gezien als een verdere verfijning van het principe achter de cuerda seca-techniek. Waar bij cuerda seca de scheidingslijnen met de hand werden getekend, worden ze hier mechanisch in de klei gevormd. Dit maakte een snellere en meer gelijkmatige productie mogelijk.

Arista-tegels werden veel toegepast als wandbekleding en als decoratief element in architectuur. De decoratie sluit aan bij de traditie van geometrische en gestileerde motieven die hun oorsprong vinden in de islamitische kunst. Tegelijkertijd zie je in de 16e eeuw, onder invloed van de Renaissance, een verschuiving naar meer organische vormen en soms zelfs figuratieve elementen. Deze tegel, met zijn gestileerde plantmotieven, vormt een mooi voorbeeld van deze overgang.

Op een van de tegels hieronder zie je zelfs een hoofd afgebeeld. Mijn tegel vertoont sterke overeenkomsten met onderstaande exemplaren uit de collectie van het Victoria and Albert Museum (inv.nr. 308:29-1866).  Klik op de afbeeldingen om deze tegels op de website van het museum te bekijken.